Fot.Stefania Szadkowska
W auli ANSGK odbył się wykład Krzysztofa Miklasa pt. „Niezwykłe kobiety polskiego sportu”. Nasz gość to legendarny polski dziennikarz i komentator sportowy, który w trakcie swojej ponad 35-letniej kariery w Telewizji Polskiej i radiu relacjonował wydarzenia z 10 igrzysk olimpijskich oraz dziesiątek mistrzostw świata i Europy. Jest autorem kilku książek, w tym publikacji poświęconych wybitnym i zasłużonym dla Polski olimpijczykom m.in. „Biało-Czerwoni. Opowieści o niezwykłych ludziach sportu”.
Spotkanie z naszym prelegentem poświęcone było niezwykłym kobietom polskiego sportu. Zaprezentowano ciekawostki z ich życia oraz krótkie filmy.
Halina Konopacka (26 lutego 1900 – 28 stycznia 1989) zasłynęła przede wszystkim jako wybitna lekkoatletka i pierwsza w historii polska złota medalistka olimpijska (Amsterdam 1928, rzut dyskiem rekord świata 39,62 m). Była również wielokrotną rekordzistką świata, 27-krotnie zdobywała tytuł mistrzyni Polski w różnych dyscyplinach (m.in. pchnięcie kulą, skok wzwyż, koszykówka i narciarstwo). Nazywana „kobietą renesansu” – pisała wiersze i malowała. Była autorką tomiku poezji „Któregoś dnia” i członkinią Związku Literatów Polskich. Halina Konopacka to bohaterka narodowa, która na początku II wojny światowej, we wrześniu 1939 r., wraz z mężem brała udział w brawurowej ewakuacji polskiego złota Banku Polskiego, transportując je bezpiecznie do Rumunii i ratując przed grabieżą okupantów. Za swoje zasługi sportowe i nie tylko otrzymała Order Orła Białego (pośmiertnie, 6 listopada 2018), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1989, nadany przez prezydenta RP na uchodźstwie), Złoty Krzyż Zasługi (7 listopada 1929), Srebrną Odznakę Orderu Zasługi PRL (1978, w 50. rocznicę olimpijskiego zwycięstwa).
Jadwiga Jędrzejowska (15 października 1912 – 28 lutego 1980) to najwybitniejsza polska tenisistka okresu międzywojennego, która jako pierwsza Polka w historii dotarła do finałów turniejów wielkoszlemowych (m.in. Wimbledon i US Open w 1937 r.). Dla zagranicznych dziennikarzy i kibiców jej nazwisko było zbyt trudne do wymówienia. Z powodu inicjałów „JJ” zyskała międzynarodowy przydomek „Dża-dża”. Podczas jej pobytu w USA w latach 30. zaprzyjaźniła się ze słynnym komikiem Charliem Chaplinem. W 1936 roku podczas Wimbledonu miała okazję grać w parze deblowej z samym królem Szwecji Gustawem V (występującym pod pseudonimem Mr. G). W 1941 roku monarcha zaprosił ją do Szwecji, jednak odmówiła i pozostała w okupowanej Polsce. Pomimo, iż sportową karierę przerwała II wojna światowa, już krótko po jej zakończeniu okazało się, że w kraju Jadwiga Jędrzejowska nie ma sobie równych. W latach 1927–1966 zdobyła 62 tytuły mistrzyni kraju (23 w singlu, 14 w deblu i 25 w mikście), ponadto 26 razy triumfowała w międzynarodowych mistrzostwach Polski. W światowym rankingu tenisistek najwyżej była sklasyfikowana na 5. miejscu. W 1968 r. zakończyła karierę sportową, jednak z kortem pozostała związana jako trenerka. Oprócz niesamowitych sukcesów sportowych słynęła z zamiłowania do tańca. Była prekursorką wielkich marek – przez lata pracowała w przedstawicielstwie firmy Dunlop, a zarobione w ten sposób pieniądze pozwalały jej na podróże i treningi. Jadwiga Jędrzejowska została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi (19 marca 1937). W 1977 r. została trzecią po Stanisławie Marusarzu i Waldemarze Baszanowskim laureatką Nagrody im. Janusza Kusocińskiego, przyznawanej za postawę sportową i obywatelską.
Maria Kwaśniewska – Maleszewska (15 sierpnia 1913 – 17 października 2007) to wybitna polska sportsmenka, która uprawiała aż siedem dyscyplin sportowych. Oprócz rzutu oszczepem, grała w siatkówkę, koszykówkę, piłkę ręczną i hazenę, a także z sukcesami startowała w skoku w dal i biegach. Zdobyła brązowy medal olimpijski w rzucie oszczepem w Berlinie (1936 r. – 41,80 m). Wsławiła się odwagą w relacjach z Adolfem Hitlerem. Gdy po dekoracji niemiecki dyktator gratulował Polce i rzekł: „Gratuluję małej Polce”, Kwaśniewska odparła bez wahania: „Jestem Polką, a wcale nie jestem taka mała”, wzbudzając konsternację otoczenia. Jako jedna z niewielu zawodniczek nie wykonała nazistowskiego powitania (tzw. salutu). Słynna fotografia z 1936 r. z Adolfem Hitlerem pomogła jej w czasie II wojny światowej ratować więźniów obozu w Pruszkowie. Aktywnie wspierała polskie podziemie przechowując w swoim domu broń oraz ukrywając prześladowane osoby (w tym Żydów). Maria Kwaśniewska otrzymała Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2005), Krzyż Walecznych (za odwagę i waleczność w obronie Warszawy), Srebrny Krzyż Zasługi (19 marca 1937), Order Ecce Homo – przyznawany ludziom, którzy wbrew wszelkim przeciwnościom, poprzez konsekwentną działalność dają świadectwo bezinteresownej miłości bliźniego (2000), Medal Kalos Kagathos – medal przyznawany wybitnym sportowcom, którzy osiągnęli sukcesy również poza sportem (2003), Złoty Order Olimpijski, Brązowy Order Olimpijski (1978).
Wanda Rutkiewicz (4 lutego 1943 – zaginęła 13 maja 1992) to jedna z najwybitniejszych himalaistek w historii światowego alpinizmu. W wieku 5 lat straciła brata (zginął przez wybuch znalezionego w lesie niewypału), a jako 29-latka przeżyła dramat, kiedy jej ojciec został brutalnie zamordowany. Te ciężkie przeżycia ukształtowały jej wyjątkowo twardy charakter. W młodości była dobrze zapowiadającą się siatkarką. Zanim zajęła się wspinaczką na poważnie, jej wielką miłością były wyścigi samochodowe (licencja kierowcy rajdowego) i motocykle (związana m.in. z marką Junak). Swoją przygodę ze wspinaczką górską rozpoczynała na Ślęży nieopodal Wrocławia oraz w Rudawach Janowickich. W 1962 roku ukończyła kurs taternicki. Była pierwszą kobietą, która zdobyła drugi co do wysokości ośmiotysięcznik na świecie, K2 (1986 r.) Jako trzecia kobieta na świecie, pierwsza Europejka i pierwsza Polka stanęła na szczycie „dachu świata”, czyli Mount Everestu (16 października 1978 r.; co przyćmił wybór Karola Wojtyły na papieża). Finalnie zdobyła 8 z 14 ośmiotysięczników na świecie. Na wyprawy zabierała kasety z muzyką elektroniczną – uwielbiała twórczość Jeana-Michela Jarre’a. Była autorką i współautorką filmów i książek alpinistycznych. Wanda Rutkiewicz zaginęła w maju 1992 roku podczas ataku szczytowego na Kanczendzongę (8586 m n.p.m.). Do dziś jej ciała nie odnaleziono, a miejsce spoczynku pozostaje jedną z największych tajemnic polskiego himalaizmu. Otrzymała Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1979) oraz Sitara-e Imtiaz (Pakistan – 1991).
Spotkanie ukazało kobiety sportu bijące rekordy, zdobywające medale, wspinające się na najwyższe góry świata, a jednocześnie bardzo odważne, patriotki, poetki, autorki książek, malarki, lubiące taniec i wspaniałą muzykę. Uczestnicy mogli nabyć książkę pt. „Biało-Czerwoni. Opowieści o niezwykłych ludziach sportu” z dedykacją autora.
Teresa Gruszczyńska
