Fot. Bożena Gajewska
Członkowie Stowarzyszenia Potomków Żydów Polski Centralnej https://adjcp.org/ wraz ze swą przewodniczącą prof. Marysią Galbraith z Uniwersytetu w Alabamie oraz wolontariusze z USA w dniach 25-29 maja 2026 roku prowadzili prace porządkowe na Cmentarzu Żydowskim w Żychlinie. To już trzeci rok Potomkowie spotykają się w Żychlinie, by prowadzić te działania. Przylatują do Polski na własny koszt, w czasie urlopów, opłacają hotel i wyżywienie. Wszystko to robią po to, by doprowadzić do godnego wyglądu miejsce pochówku swoich przodków oraz kilkuset ofiar Holokaustu pogrzebanych na tej nekropolii.
W pracach porządkowych już trzeci rok pomagali osadzeni z Zakładu Karnego w Garbalinie – w tym roku pięć osób. Dzięki ich nieocenionej pomocy można było wykonać tak wiele pracy. Podziękowania kieruję także dla kadry wychowawczej i dyrekcji za zrozumienie, za empatię, za pomoc! Za każdym razem osadzeni poznają historię społeczności żydowskiej Żychlina oraz cmentarza żydowskiego, na którym są pogrzebane ofiary Holokaustu zamordowane przez Niemców. Rozmawiamy także o kulturze żydowskiej, o tolerancji, o dialogu z Potomkami polskich Żydów…
Gmina Żychlin, podobnie jak w latach ubiegłych, znów włączyła się w prace! W tym roku do grona naszych sojuszników dołączyła firma Active Energy Ryszard Kasztelan. Nieoceniona była ogromna pomoc ze strony firmy Active Energy Ryszard Kasztelan jak i Gminy Żychlin – zarówno specjalistyczny sprzęt, jak i wykwalifikowana kadra, która pomagała w pracach.
Wszystko to razem sprawiło, że prace przebiegały zgodnie z harmonogramem. W czwartek i piątek trwały prace badawcze na oczyszczonym z tarniny fragmencie terenu Cmentarza Żydowskiego w Żychlinie. Specjaliści pracowali z georadarem badając miejsce masowych grobów społeczności żydowskiej Żychlina (około 200 osób) zamordowanych przez Niemców na początku marca 1942 roku.
Prace trwały od rana do późnego popołudnia. Wycinano tarninę, zbierano śmieci, malowano ogrodzenie przy pomniku pamięci. Przygotowywano teren do badań za pomocą GPR. We wtorek odwiedził Potomków burmistrz Żychlina Grzegorz Ambroziak.
Sebastian Walczak zrobił wspaniałe filmy Cmentarza Żydowskiego w Żychlinie swoim dronem. Pomoże to przeanalizować ukształtowanie terenu i stan prac porządkowych.
W środę w pracach pomagali uczniowie klasy VIII a i VIII b ze Szkoły Podstawowej z Zespołu Szkół nr 1 w Żychlinie. Była to nie tylko forma zaangażowania w działania na rzecz lokalnego dziedzictwa kulturowego, ale także okazja do poznania historii dawnych mieszkańców Żychlina. Działania te były dla uczniów cenną lekcją historii, pamięci oraz zaangażowania w pomoc przy porządkowaniu ważnego miejsca lokalnego dziedzictwa. Jak co roku, w działaniach pomagała Kwiaciarnia „Julka” z ulicy Łukasińskiego w Żychlinie oraz mieszkańcy Żychlina.
Dziękujemy Fundacji Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego za wszelką pomoc merytoryczną i techniczną (farbę i sprzęt – nożyce). Działania wsparło finansowo Forum Dialogu w ramach projektu (zakup farby, pędzli do malowania i wody dla uczestników prac).
Bożena Gajewska
Aktywistka w sieci Forum Dialogu
