W odsłonięciu tablicy wzięli udział m.in. potomkowie ocalonych z Zagłady, samorządowcy i młodzież szkolna. Fot. RJ
W Muzeum – Miejscu Pamięci „Las Rzuchowski w Chełmnie nad Nerem” odbyła się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej Żydów z centralnej Polski zamordowanych w niemieckim nazistowskim obozie zagłady Kulmhof. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli samorządów, organizacji społecznych, potomków ofiar oraz młodzież z miast i miejscowości, z których pochodziły upamiętnione społeczności żydowskie.
Tablica poświęcona została Żydom z Brześcia Kujawskiego, Chodcza, Dąbrowic, Gąbina, Gostynina, Izbicy Kujawskiej, Lubienia Kujawskiego, Lubrańca, Kłodawy, Koła, Kowala, Krośniewic, Kutna, Przedcza, Sannik, Włocławka i Żychlina, którzy zostali zamordowani w obozie zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem.
Przy Pomniku Ofiar Zagłady zebranych powitał Bartłomiej Grzanka, kierownik oddziału Muzeum w Chełmnie. Następnie głos zabrali Marysia Galbraith – profesor Uniwersytetu w Alabamie oraz przewodnicząca Stowarzyszenia Potomków Żydów Polski Centralnej (ADJCP), a także Lawrence Zlatkin, prawnik z Nowego Jorku i członek stowarzyszenia.
Lawrence Zlatkin podzielił się poruszającą historią swojej rodziny związanej z Żychlinem i tragedią Zagłady.
– Mój ojciec urodził się w Żychlinie – jednej z żydowskich społeczności, której mieszkańcy ponieśli śmierć tutaj, w Chełmnie. Mój ojciec Rafael oraz mój wuj Joseph przeżyli, ale moja babcia Dvorah nie miała tego szczęścia. Podobnie jak wielu moich kuzynów, których rodziny mieszkały w Żychlinie od pokoleń. Zostali wywiezieni do Chełmna i zginęli w jednej chwili w marcu 1942 roku – mówił.
Podkreślił również, że przed wojną społeczność żydowska była integralną częścią życia regionu.
– Byli sąsiadami, uczonymi i budowniczymi, sklepikarzami, profesjonalistami, rzemieślnikami i rabinami. To nie jest odległa historia. To tragedia zaledwie z wczoraj, wciąż żywa w naszej zbiorowej pamięci – zaznaczył, apelując o dalsze podtrzymywanie pamięci o ofiarach Zagłady.
Po oficjalnych przemówieniach uczestnicy przeszli pod Ścianę Pamięci, gdzie nastąpiło odsłonięcie tablicy. Odmówiono kadisz – żydowską modlitwę za zmarłych. Głos zabrał także Bartosz Duszyński z Forum Dialogu, który podkreślał znaczenie współpracy i budowania relacji między współczesną Polską a społecznością żydowską.
– Dzięki współpracy pamięć o zamordowanych będzie mogła trwać przez kolejne lata. Budowanie więzi między współczesną Polską a społecznością żydowską jest kluczem do lepszej przyszłości – mówił.
Uczestnicy oddali hołd ofiarom, składając kwiaty i zapalając znicze. Marysia Galbraith podziękowała za zaangażowanie w realizację przedsięwzięcia Bożenie Gajewskiej.
W uroczystości uczestniczyli przedstawiciele wielu samorządów i instytucji, m.in. burmistrz Koła dr Krzysztof Witkowski, burmistrz Żychlina Grzegorz Ambroziak, przedstawiciele gminy Kłodawa, Brześcia Kujawskiego, Włocławka, Chodcza, Krośniewic, Kutna, Gostynina oraz organizacji pozarządowych i lokalnych społeczności. Była też młodzież szkolna ze szkół średnich powiatu kutnowskiego.
Organizatorem wydarzenia była Fundacja „Przyjaciele i Rodziny Żydowskie Miasta Kutna”, a partnerem Stowarzyszenie Potomków Żydów Polski Centralnej (ADJCP). Projekt został współfinansowany przez Forum Dialogu.
Patronat honorowy nad uroczystością objęły Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie oraz Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem. (rj)
