Środa Popielcowa to dzień rozpoczynający w Kościele katolickim Wielki Post – czterdziestodniowy okres przygotowania duchowego do Świąt Wielkanocnych. Przypada zawsze 46 dni przed Wielkanocą, a jej data jest ruchoma. Nazwa tego dnia pochodzi od obrzędu posypania głów popiołem, który stanowi centralny i najbardziej rozpoznawalny element liturgii.
Popiół używany podczas nabożeństw powstaje ze spalonych palm poświęconych w Niedzielę Palmową roku poprzedniego. Kapłan posypuje nim głowy wiernych, wypowiadając słowa: „Pamiętaj, że jesteś prochem i w proch się obrócisz” lub „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię”. Gest ten ma głęboką symbolikę – przypomina o kruchości ludzkiego życia, przemijalności dóbr doczesnych oraz potrzebie nawrócenia i refleksji nad własnym postępowaniem.
Środa Popielcowa ma charakter pokutny i refleksyjny. W tym dniu w Kościele katolickim obowiązuje post ścisły, który obejmuje zarówno wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, jak i ograniczenie liczby posiłków (do jednego do syta i dwóch lekkich). Post ten obowiązuje osoby dorosłe w określonym przedziale wiekowym, zgodnie z przepisami kościelnymi, i ma wymiar nie tylko fizyczny, lecz przede wszystkim duchowy.
Rozpoczynający się Wielki Post to czas modlitwy, jałmużny i umartwienia, a Środa Popielcowa wyznacza symboliczny moment odejścia od hucznych zabaw karnawałowych ku skupieniu i pracy nad sobą. Choć nie jest to dzień wolny od pracy ani święto nakazane, dla wielu wiernych ma on szczególne znaczenie duchowe. Środa Popielcowa przypomina o wartościach pokory, odpowiedzialności za własne czyny oraz potrzebie wewnętrznej przemiany, stanowiąc ważny punkt w rytmie roku liturgicznego. (red.)
